Reactie: Een viering nieuwe stijl

Geïnspireerd door het verhaal van Rick Benjamins heeft Jan Offringa zich afgevraagd hoe een viering nieuwe stijl eruit kan zien waarin de tafel centraal staat.

Foto_ds_Jan_Offringa

Ds. Jan Offringa is protestants predikant te Wijk bij Duurstede. Van 2005-2010 was hij voorzitter van Op Goed Gerucht. Hij is lid van de redactieraad van magazine Volzin en recenseert boeken. Met Evert van Baren schreef hij in 2014 het boek ‘God is niet te vangen’

 

Geïnspireerd door het verhaal van Rick Benjamins heb ik me afgevraagd hoe een viering nieuwe stijl eruit ziet waarin de tafel centraal staat. Na vijf eeuwen reformatie openbaren zich de gebreken van de protestantse eredienst duidelijker dan ooit: een overwaardering van het verbale en een onderwaardering van het rituele, en daarmee van de belevingskant van geloven. Bij het eerste, de aandacht voor het Woord, valt op dat de dialoog ontbreekt. Eenzijdig ligt de nadruk op de verkondiging van een voorganger. Bij zo’n vorm van eenrichtingsverkeer voelen mondige mensen zich steeds minder thuis. Rond de tafel valt op dat ook daar de belangrijke rituele handelingen van breken en delen zich beperken tot de voorganger. Waarom doen aanwezigen dat ook niet met en voor elkaar? Verder mag het als een verarming worden gezien dat het brood zich in veel kerken beperkt tot een ouwel of een dobbelsteentje wit, en er mondjesmaat uit een beker wordt gedronken. Bij die ene beker hebben kerken trouwens zelden een goed antwoord op de vraag naar de hygiëne – vaak beperkt dat antwoord zich tot een servet. Ook daar is in onderstaand voorstel over nagedacht.

Water wordt wijn

Stel je voor: aan de lange zijde van een elliptische kring, die meerdere rijen dik kan zijn, staat de liturgische tafel. Daar heet iemand aan het begin van de viering de aanwezigen welkom en wordt een openingsgebed uitgesproken. Ook klinkt een eerste lied. Vervolgens introduceert de voorganger of iemand anders die de gemeente daartoe bekwaam acht het bijbelfragment dat deze zondag centraal staat en dat een lector gaat voorlezen. Na deze lezing vertelt de voorganger in vijf minuten een paar dingen die belangrijk kunnen zijn voor een beter verstaan van de tekst. De gemeente krijgt de vraag voorgelegd wat de bijbeltekst met hen doet. Mensen gaan hierover in twee- of drietallen met elkaar in gesprek of kunnen ervoor kiezen hier in stilte over na te denken. De kinderen krijgen een eigen opdracht en kunnen binnen of buiten de kring een plekje zoeken. Op kleine tafels die in de elliptische opstelling verwerkt zijn, staan glazen kannen met water en wat glaasjes, voor wie dorst krijgt, en op de achtergrond klinkt tijdens deze bezinning passende muziek. Na een minuut of tien vraagt de voorganger een paar mensen een korte reactie te geven en vervolgens sluit hij of zij de bezinning op de Schrift af, al dan niet met nog een persoonlijke observatie.

Op de overgang naar de viering van de Maaltijd, het tweede brandpunt van de ellips, worden de glazen kannen met water vervangen door stenen kannen met wijn en druivensap. Water verandert in wijn! Op de tafeltjes in de kring staat nu een grote kan met wijn en een kleine kan met druivensap, omringd door meerdere kleine stenen bekertjes. Op de liturgische tafel ligt een groot rond volkorenbrood, op de kleine tafels een kleinere uitvoering, op een of twee tafels zijn deze broden glutenvrij. Iemand spreekt achter de liturgische tafel een kort tafelgebed uit of een andere passende tekst, de voorganger breekt het brood in vieren en schenkt de wijn in een beker. Hij of zij deelt het met wie rond deze tafel komen zitten of staan. Aan de kleine tafels doen gemeenteleden dit voor elkaar. De een breekt het kleine brood en geeft de anderen een brok, dat ‒ na even wachten ‒ tegelijk in alle rust gegeten wordt. Twee anderen schenken de wijn en de druivensap uit in de kleine bekers die ook weer tegelijk en in alle rust worden leeggedronken. Als afsluiting kan men elkaar de vrede van Christus wensen. Op een korte dankzegging volgen het slotlied en de zegen. Omdat de viering niet langer dan een uur duurt, kan ervoor gekozen worden deze later op de dag te herhalen, al dan niet in aangepaste vorm voor een bepaalde doelgroep.

Vernieuwing in de liturgie is geen kwestie van opeens het roer omgooien. Wel is het te overwegen zo’n viering nieuwe stijl om de twee maanden te herhalen, zodat er in de gemeente vertrouwdheid met deze vorm ontstaat en mensen enigszins weten wat er te gebeuren staat.

Blog op WordPress.com.

Omhoog ↑

%d bloggers liken dit: