‘Ik wil de mist doen optrekken in de relatie tussen kerk en Israël’

Na weken van discussies naar aanleiding van het artikel ‘De kerk kan prima zonder Israëltheologie’ maakt Jan Offringa de balans op: ‘Wie tegendraadse dingen schrijft over de relatie Kerk en Israël weet dat er van alles loskomt.’

Foto_ds_Jan_Offringa
Dit reflecterende artikel schreef Jan Offringa, predikant in Wijk bij Duurstede en hoofdredacteur van deze website naar aanleiding van zijn eerder gepubliceerde artikel ‘De kerk kan prima zonder Israëltheologie‘.
Dit artikel verscheen eerder in Trouw.

Wie tegendraadse dingen schrijft over de relatie Kerk en Israël weet dat er van alles loskomt. Het is een mijnenveld waarop nogal eens iemand ontploft. Mensen leggen je dingen in de mond, trekken je visie scheef of gaan er met gestrekt been in. Toch kreeg ik ook verrassend veel bijval. En er was de humor van een collega die me begroette als de ‘beroerder Israëls’. Toch leuk om met de profeet Elia vergeleken te worden!

Onbedoeld bevestigen de uiteenlopende reacties in Trouw mijn stelling dat het terrein van kerk en Israël een grote mistbank is. Allerlei vaagheden, misverstanden en schuldgevoelens lopen door elkaar heen.

Broers en half-broers

Ondertussen blijft onduidelijk wat de door protestanten beleden ‘onopgeefbare verbondenheid met het volk Israël’ inhoudt. Vandaar deze steen in een toch al niet rimpelloze vijver, om Maaike van Houten te citeren (Trouw, 22 september). De mystificaties vragen om opheldering, en daar zijn liberale theologen altijd voor in.

In de reacties komt een behoefte aan familiaire beelden naar boven. Volgens René de Reuver, scriba van de Protestantse kerk, is God begonnen met Israël, toen kwamen wij erbij en nu zijn we broers. Dat is een versimpeling die je veel tegenkomt, ook bij beleidsmedewerker Eeuwout Klootwijk (Opinie, 19 september).

In mijn artikel ‘De kerk kan prima zonder Israëltheologie’ maak ik duidelijk dat jodendom en christendom hoogstens halfbroers zijn, die in de afgelopen 2000 jaar lelijk van elkaar vervreemd zijn en nog steeds op wezenlijke punten van elkaar verschillen. Terecht spreekt Anne Marijke Spijkerboer over Israël als ‘de ander’(Opinie, 1 oktober). Een belangrijke ander, zou ik zeggen, maar toch niet de enige?

Felle kritiek

Dat ik de joods-christelijke dialoog een warm hart toedraag, staat duidelijk in mijn artikel. Het Overlegorgaan van Joden en Christenen (OJEC) steun ik al jaren met een bescheiden bijdrage. Toch komt uit die hoek de felste kritiek. Joden voelen zich als kleine minderheid in Nederland kwetsbaar. Het is goed daar rekening mee te houden. Maar voor Marcus van Loopik en Piet van Midden is dat niet genoeg. Eenzijdig moet van christelijke zijde ook een onopgeefbare verbondenheid worden beleden. Wil het OJEC op die manier kritische geluiden weren en lastige kwesties omzeilen? Dat lijkt me geen gezonde basis voor een goed gesprek.

Een terugkerend misverstand is dat ik de banden met het jodendom wil doorknippen. Daarvan is geen sprake. Ik wil af van een vage en multi-interpretabele ‘onopgeefbare verbondenheid met het volk Israël’. Die formulering staat een heldere relatie in de weg. In mijn artikel stel ik daarom voor dit te schrappen, of anders te concretiseren in een onopgeefbare strijd tegen antisemitisme en elke vorm van discriminatie op grond van ras of geloof. En in het interview met Trouw (14 september)  voeg ik daaraan toe: zet de in veler ogen verwarrende zondag voor Kerk en Israël om in een dag waarop de relatie jodendom-christendom centraal staat. Dan weet iedereen waar hij of zij aan toe is.

Fatsoenlijk gesprek

Het is vanwege het Joods-Palestijnse conflict onvermijdelijk dat deze voorstellen in politiek vaarwater terecht komen. Zelf heb ik dat zoveel mogelijk vermeden. Ik vertel een theologisch verhaal waarin vanuit liberaal perspectief wordt aangegeven wat er misgaat op het gebied van kerk en Israël. Daarin beschouw ik jodendom en christendom als twee uit elkaar gegroeide tradities die niet autonoom zijn, maar prima op eigen benen kunnen staan.
Wie daarin iets vijandigs of zelfvoldaans bespeurt, slaat de plank mis. In mijn ogen kun je over deze dingen een fatsoenlijk gesprek houden waarin de laaghangende mist een beetje optrekt.

Blog op WordPress.com.

Omhoog ↑

%d bloggers liken dit: