Winnende preek: Dood is niet altijd dood

De winnende preek voor niet-theologen is geschreven door Anjemarie Huisman, over Handelingen 5: 1-11.

Lieve gemeente, op deze zondagmorgen zullen we stilstaan bij een niet bepaald populair
bijbelgedeelte, namelijk Handelingen 5 de verzen 1 tot en met 11, het verhaal over Ananias en Saffira. Veel predikanten vinden dit een lastig verhaal. Want hoe je het ook wendt of keert, je kunt er geen Blijde Boodschap van maken.

Een groep volgelingen van Jezus leeft in gemeenschap van goederen. Een zekere Ananias en zijn vrouw Saffira verkopen een stuk grond, doen alsof ze de hele opbrengst aan de gemeenschap afstaan, maar houden stiekem een deel achter voor zichzelf. De apostel Petrus heeft het door. Hoe hij er achter komt, vermeldt de geschiedenis niet, maar hij confronteert – op nogal hoge toon – eerst Ananias en daarna Saffira met hun leugens en schijnheiligheid. Deze vallen meteen dood neer en worden door plotseling aanwezige jonge mannen onmiddellijk begraven. Als commentaar voegt de schrijver – waarschijnlijk Lucas – er nog aan toe dat allen die het hoorden bevangen werden door een grote vrees. Wat een vreemd, ongeloofwaardig verhaal!

Maar toch, wie het internet opgaat kan zijn hart ophalen aan preken over Hand. 5. Als je
tenminste houdt van zwartgalligheid en bangmakerij. Het gedrag van Ananias en Saffira
vormt aanleiding tot uitweidingen over de zondigheid van de mens. Petrus krijgt zijn
informatie rechtstreeks van de Heilige Geest en de straf voor Ananias en Saffira – de dood – is een straf van God. Wat vooral opvalt is hoe letterlijk het hele verhaal wordt genomen. Dood is dood, wat zou het anders moeten zijn?

Ja, dood is dood, maar niet elk bijbelverhaal is bedoeld als informatie over concrete gebeurtenissen. In bijbelse tijden verliepen denkprocessen anders dan nu, in die zin dat nog geen strikt onderscheid gemaakt werd tussen feit en fictie, tussen werkelijkheid en fantasie. Het verhaal diende als uitdrukkingsmiddel, als verwijzing naar dieperliggende betekenissen die ons iets leren over het leven.

Het verhaal over Ananias en Saffira is een leerverhaal, maar pas op, er staat niet wat je denkt dat er staat. Laten we eerst eens kijken naar de oorspronkelijke tekst in het Grieks. Waar Nederlandse vertalingen zeggen dat Ananias en Saffira neervallen en sterven, zegt het Grieks dat zij neervallen en de adem uitblazen. Is dat dan niet hetzelfde? Nee, dat is niet hetzelfde; het zegt juist heel veel meer.

In het tweede scheppingsverhaal in Genesis 2 lezen we hoe God de mens formeert uit stof van de aardbodem en, staat er dan: “Hij blies in zijn neusgaten de adem des levens en zo werd de mens tot een levend wezen”. En wat een levend wezen is vertelt Mozes ons in het boek Deuteronomium na een lange uiteenzetting over de Tora: “Zie, ik houd u heden het leven en het goede voor, maar ook de dood en het kwade”. In bijbelse zin zijn leven en dood niet zozeer biologische als wel existentiële begrippen.

Zoals ik al zei, het verhaal over Ananias en Saffira is een leerverhaal. Ananias en Saffira zijn in hun mens-zijn tekort geschoten door gebrek aan vertrouwen, door te liegen en door zich beter voor te doen dan ze zijn. Wie zich asociaal gedraagt is het leven niet waard. In het bijbelse denken is dat zoiets als ‘doodvallen’ en als dode materie begraven worden. In bijbelse zin kun je al dood zijn vóór je sterft! Het verhaal houdt ons een spiegel voor en noodt tot kritische zelfreflectie. Wellicht herkennen we in dat verhaal iets van onszelf.

Maar, lieve mensen, in de bredere context van de bijbel, is dit niet het laatste woord. Wie ‘doodgevallen’ is kan tot inkeer komen, weer opstaan en zijn leven beteren. Het woord ‘opstaan’ is een van de meest voorkomende woorden in de bijbel. “Ik zal opstaan en naar mijn vader gaan” zegt de Verloren Zoon in een verhaal dat Lucas – in zijn Evangelie – door Jezus laat vertellen. Die zoon zit aan de grond, omdat hij zijn vader en zijn traditie heeft verlaten en heeft gekozen voor een doodlopende weg. Hij voegt de daad bij het woord, staat op en keert terug naar zijn vader en de weg van de Tora. De vader verwelkomt hem met vreugde en kondigt een groot feestmaal aan, want, zo zegt hij: “Mijn zoon was dood .. EN IS WEER LEVEND GEWORDEN”.
AMEN

Anjemarie Huisman
86 jaar, gepensioneerd docent Engels

Een gedachte over “Winnende preek: Dood is niet altijd dood

Voeg uw reactie toe

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s

Blog op WordPress.com.

Omhoog ↑

%d bloggers liken dit: